Ödeme PlanıBaşla

Rehber

50/30/20 Bütçe Kuralı Nedir?

50/30/20 kuralı, net gelirini üç kovaya ayıran basit bir bütçe yöntemidir: %50 ihtiyaçlar (kira, fatura, market), %30 istekler (eğlence, dışarıda yemek, aboneliklerin lüks kısmı) ve %20 tasarruf ile borç ödemesi. Örneğin 30.000 ₺ net gelirde 15.000 ₺ ihtiyaçlara, 9.000 ₺ isteklere, 6.000 ₺ tasarruf/borca ayrılır.

Ücretsiz başla →Ödeme Planı nedir?

Bütçe yapmak neden karmaşık görünür?

Çoğu kişi bütçeyi onlarca kalemli, takip etmesi yorucu bir tablo olarak hayal eder ve daha başlamadan vazgeçer. Oysa asıl ihtiyaç, paranın nereye gittiğini kabaca ama sürdürülebilir şekilde bilmektir.

50/30/20 kuralı tam da bunu çözer: harcamalarını tek tek yönetmek yerine üç büyük kovaya indirger. Bu sayede "çok mu harcadım?" sorusuna saniyeler içinde yanıt verirsin, detayda boğulmadan büyük resmi korursun.

Üç kova: %50 ihtiyaç, %30 istek, %20 tasarruf

Kural, eline geçen net geliri üç gruba böler:

  • %50 — İhtiyaçlar: Yaşamak için zorunlu olanlar: kira/konut, faturalar, market, ulaşım, asgari borç ödemeleri, sigorta. Olmazsa olmazlar.
  • %30 — İstekler: Hayatı güzelleştiren ama zorunlu olmayanlar: dışarıda yemek, tatil, hobi, eğlence abonelikleri, marka tercihleri.
  • %20 — Tasarruf ve borç: Acil durum fonu, birikim ve asgarinin ÜZERİNDEKİ borç ödemeleri. Geleceğini bugünden finanse ettiğin kova.

Türkiye uyarlaması: Yüksek kira ve enflasyon nedeniyle ihtiyaçlar payı çoğu hanede %50'yi aşar. Bu normaldir — kuralı bir hedef iskeleti olarak kullan: ihtiyaçlar şişmişse önce istekleri kıs, tasarruf payını (küçük de olsa) korumaya çalış. %20 mümkün değilse %5-10 ile başla; oran zamanla artar.

Adım adım: 50/30/20 kuralı nasıl hesaplanır?

Net gelirden üç kovayı ayırıp kendi harcamalarınla karşılaştırma adımları.

⏱ Yaklaşık 10 dakika

  1. 1. Net gelirini bul

    Eline geçen aylık net geliri yaz (maaş + düzenli ek gelirler, kesintiler düşülmüş).

  2. 2. Üç kovayı hesapla

    Geliri 0,50 / 0,30 / 0,20 ile çarp. Örnek 30.000 ₺ için: 15.000 ihtiyaç, 9.000 istek, 6.000 tasarruf/borç.

  3. 3. Gerçek harcamanı kovaya ayır

    Geçen ayın harcamalarını ihtiyaç/istek/tasarruf olarak etiketle ve gerçek dağılımını çıkar.

  4. 4. Hedefle karşılaştır

    Hangi kova hedefi aşıyor? Genelde 'istekler' şişer. Farkı görünce nereyi kısacağın netleşir.

  5. 5. Ayarla ve otomatikleştir

    Tasarruf payını maaş günü otomatik ayır (önce kendine öde). Kalanla ihtiyaç ve istekleri yönet.

Kimler için uygundur?

  • Ay sonunu önceden görmek isteyenler
  • Günlük güvenli harcama limitini öğrenmek isteyenler
  • Kredi kartı borcunu ve asgari ödemeyi takip etmek isteyenler
  • Sabit giderlerini ve aboneliklerini kaçırmak istemeyenler
  • Aile bütçesini ortak takip etmek isteyenler
  • Borçlarını daha düzenli planlamak isteyenler

Kimler için uygun değildir?

  • Yatırım tavsiyesi arayanlar
  • Kredi, hisse, kripto veya fon önerisi isteyenler
  • Banka hesabı hareketlerini otomatik çekmek isteyenler
  • Muhasebe veya şirket finansmanı yönetmek isteyenler

Kısaca 50/30/20

50/30/20 kuralı nedir?
Net gelirin %50'sini ihtiyaçlara, %30'unu isteklere, %20'sini tasarruf ve borç ödemesine ayıran basit bütçe yöntemi.
Hangi gelir baz alınır?
Brüt değil, eline geçen NET gelir. Vergi ve kesintiler düşülmüş tutar.
Asgari borç ödemesi hangi kovada?
Asgari/zorunlu ödemeler %50 ihtiyaç kovasında; asgarinin üzerine koyduğun ekstra ödeme %20 kovasında.
Oranlar değişebilir mi?
Evet. Kural bir iskelettir; yüksek kira/enflasyonda ihtiyaç payı artar. Önemli olan tasarruf kovasını sıfırlamamak.

Sıkça sorulan sorular

50/30/20 kuralı düşük gelirde işe yarar mı?
İhtiyaçlar gelirin büyük kısmını yiyorsa kuralın oranlarına birebir uymak zor olabilir. Bu durumda kuralı katı bir hedef değil yön olarak kullan: istekleri minimumda tut ve tasarruf kovasını küçük de olsa (%5) canlı tut. Amaç sıfır birikimden kurtulmak.
İhtiyaç mı istek mi nasıl ayırırım?
Basit test: o harcama olmazsa temel yaşamın, işin veya sağlığın doğrudan zarar görür mü? Görüyorsa ihtiyaç, görmüyorsa istektir. Örneğin internet çoğu kişi için ihtiyaç, premium müzik aboneliği istektir.
Tasarruf %20'yi borç ödemesi mi yoksa birikim mi olarak kullanmalıyım?
Yüksek faizli borcun (özellikle kredi kartı) varsa önce küçük bir acil durum tamponu (1 maaş) oluştur, sonra %20'nin büyük kısmını en yüksek faizli borcu kapatmaya yönlendir. Borç bittikten sonra aynı payı birikime aktar.
Bu kuralı uygulamak için ne kullanmalıyım?
Tablo veya defter yeterli, ama günlük takip ve ay sonu projeksiyonu manuel zordur. Ödeme Planı gelir ve giderlerini kategori bazında izleyip kovaların hedefte mi olduğunu otomatik gösterir.

Finansal uyarı

  • Bu sayfadaki bilgiler ve hesaplamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; tahmini sonuç üretir.
  • Ödeme Planı yatırım, kredi veya finansal danışmanlık hizmeti sunmaz.
  • Bankaların gerçek faiz ve ücret hesaplamaları farklılık gösterebilir.
  • Karar vermeden önce kendi finansal durumunu değerlendirmen gerekir.

Ödeme Planı'yla ay sonunu önceden gör

Üyeliksiz dene ya da hemen hesap aç — verilerin tamamen senin kontrolünde.

Ücretsiz başla →Giriş yap

İlgili rehberler