Kredi başvurusunda karşınıza çıkacak terimleri sade dilde topladım. Bir tanesini tıkladığınızda ilgili hesaplayıcıya geçebilirsiniz; karmaşık olanları örnekle anlattım.
Bankanın krediyi sağlarken talep ettiği asıl faiz, yani sözleşmedeki oran. KKDF ve BSMV bunun üzerine eklenir. Banka size "aylık %2,49" derken genelde akdi faiz + KKDF + BSMV dahil "tüm-içinde" oranı kasteder ama bazen sadece akdi faizi söyler — bu durumda gerçek aylık ödeme daha yüksek çıkar.
Bankadan aldığınız asıl borç tutarı. Faiz ve vergiler bunun üzerine eklenir. 100.000 TL kredi çektiyseniz anaparanız 100.000 TL'dir; toplam geri ödemeniz vade ve faize göre 130.000–160.000 TL arasında olabilir.
Tüm vade boyunca ödediğiniz her aylık taksitin aynı kalmasını sağlayan formül. Türkiye'de tüketici, ihtiyaç ve taşıt kredilerinde varsayılan yöntem budur. Detaylı formül:
taksit = anapara × (faiz × (1+faiz)vade) / ((1+faiz)vade − 1)
İlginç olan: aynı taksit içinde ilk aylarda çoğunlukla faiz ödüyorsunuz, son aylarda çoğunlukla anapara. Bu yüzden krediyi erken kapatmaya değer olup olmadığını mutlaka erken kapama hesaplayıcısıyla bakın.
Bankaların müşterilerine açtığı krediden devlete ödediği vergi. Oran şu an %5. Aylık faiz tutarı üzerinden hesaplanır ve taksite dahil edilir. Yani banka size "aylık %2,49 faiz" diyorsa, faizin %5'i kadar bir miktar BSMV olarak içinde gizlidir.
Konut kredisinde BSMV yoktur; o yüzden konut kredisi taksitleri aynı faiz oranına göre ihtiyaç kredisinden ucuza gelir.
Aylık taksitin aylık net maaşa oranı. Bankalar başvuruyu değerlendirirken bu oranın %40'ı geçmemesini ister. Geçerse genelde başvuru reddedilir veya daha düşük tutarda onaylanır.
Sağlıklı sınır finansal danışmanlara göre %30. Borçluluk analizi aracında kendi durumunuzu gözle görebilirsiniz.
Kredi başvurusu sırasında bankanın aldığı işlem ücreti. 6502 sayılı kanun gereği tüketici kredilerinde dosya masrafı alınamaz. Bir bankanız "dosya masrafı" diye bir kalem yansıttıysa bu yasadışıdır ve geri alınabilir — tüketici hakem heyetine başvurma hakkınız vardır.
Konut kredisinde alınacak gayrimenkulün piyasa değerini belirleme işlemi. Bağımsız ekspertiz şirketleri yapar, ücreti genelde alıcı tarafından ödenir (1.500–4.000 TL arası, bölgeye göre). Banka, ekspertiz değerinin %80–90'ı kadar kredi verir; üzerini siz peşinatla karşılarsınız.
Vade bitmeden krediyi kapatma. Yasa, bankanın talep edebileceği erken kapama bedelini şöyle sınırlar (TKHK md. 23):
Kalan vade 36 aydan azsa kalan anaparanın en fazla %1'i. Kalan vade 36 ay veya fazlaysa kalan anaparanın en fazla %2'si.
Erken kapama her zaman avantajlı olmayabilir — ödediğiniz tazminat, gelecekte ödeyeceğiniz faizden fazlaysa zarar edersiniz. Sayfa içindeki erken kapama hesaplayıcısı en kârlı ayı gösterir.
Bir ay için uygulanan faiz oranı. Türkiye'deki bankacılık alışkanlığında krediler aylık faizle ilan edilir. Yıllık eşdeğer (efektif yıllık) bu oranın aylık bileşik artışıyla hesaplanır:
yıllık = (1 + aylık)12 − 1
Örnek: Aylık %2,49 → yıllık yaklaşık %34,3. Kulaktan kulağa %30 sanılır, gerçekte daha yüksektir.
Bir yılın sonunda biriken faiz oranı. Avrupa'da krediler genelde yıllık ilan edilir; Türkiye'de aksine. İki sistemi karıştırmamak için hesaplayıcılarda hep aynı birim kullanılmasına dikkat edin.
Konut ve uzun vadeli ihtiyaç kredilerinde bankanın opsiyonel olarak teklif ettiği sigorta. Borçlu vefat ederse kalan borç sigorta tarafından ödenir, mirasçılar borçlu kalmaz.
Önemli: Bankalar bunu zorunluymuş gibi sunabilir, oysa zorunlu değildir. Tek başınıza yaşıyorsanız ve mirasçınız yoksa atlayabilirsiniz; eşi/çocuğu olanlar için ciddi koruma sağlar. Pazarlık edin — banka primini aylık 100–500 TL arasında ayarlayabilir.
Belirli bir amaç gözetilmeyen, gelir göstergesine göre verilen kredi. En kısa onay süresi (genelde 24 saat içinde), en yüksek faiz oranı. Vade üst sınırı çoğu bankada 36 ay.
Konut kredisinde, alınan gayrimenkulün tapuda banka lehine teminat olarak gösterilmesi. Borç tamamen kapanana kadar evi satamazsınız; kapatılınca ipotek çözülür ve tam mülkiyet size geçer.
Devletin tüketici kredilerinden topladığı vergi. Oran %15. Aylık faiz tutarı üzerinden hesaplanır ve taksite dahil edilir. Konut kredisinde KKDF yoktur.
BSMV ile birlikte toplam vergi yükü faizin %20'sidir; yani banka %2,49 aylık faiz uyguluyorsa, faizin yaklaşık 0,5 puanı ($\,$0,2 × 2,49) vergi olarak devlete gidiyor.
Kredi sözleşmesinde, asıl borçlunun ödememe durumunda borcu üstlenen üçüncü kişi. 6502 sayılı kanun "adi kefalet"i varsayar — yani önce asıl borçludan tahsil edilmeye çalışılır. Bankalar uzun vadeli ya da yüksek tutarlı kredilerde kefil isteyebilir.
Kredi Kayıt Bürosu (KKB) tarafından bireyin geçmiş kredi ödemelerine, kart ödemelerine, gecikmelerine bakarak hesaplanan 1–1900 arası skor. 1500+ "iyi", 1700+ "çok iyi" sayılır. Düşük not = ya kredi reddi ya da daha yüksek faiz.
Ücretsiz olarak Findeks üzerinden kendi notunuzu görebilirsiniz.
Konut alımı için kullanılan kredi. KKDF ve BSMV uygulanmaz, bu yüzden taksitler ihtiyaç kredisinden bariz daha düşük çıkar. Vade çok uzun olabilir (240 aya kadar), faiz nispeten düşüktür ama toplam ödeme yine de tutarın 2-3 katına çıkabilir.
Bkz. Konut Kredisi.
Konut alımında alıcının kendi cebinden ödediği, kredi dışında kalan kısım. Bankalar genelde konut değerinin en az %20'si peşinat ister. Yani 3 milyon TL'lik bir ev için en az 600 bin TL peşinatınız olmalı; gerisi krediyle karşılanır.
Mevcut bir kredinin başka bir bankada (genelde daha düşük faizle) yeniden düzenlenmesi. Faizler düştüğünde gündeme gelir. Hesabını iyi yapmak gerek: eski krediyi erken kapatmanın maliyeti + yeni krediye geçişin masrafı, aradaki faiz farkından az olmalı.
Kredi sözleşmesinde hayat sigortası bulunan kredi. Bkz. Hayat Sigortası.
Belirlenen vadede her ay ödenecek tutar. Annüite ile hesaplanmışsa her ay aynı kalır; içindeki anapara/faiz dağılımı zaman içinde değişir.
Sıfır veya ikinci el araç alımı için verilen kredi. Aracın bir bölümü banka lehine rehinlidir, kapanana kadar satamazsınız. KKDF ve BSMV uygulanır. Sıfır araçta vade üst sınırı genelde 48 ay, ikinci elde aracın yaşına göre değişir.
Bireysel kullanım amaçlı tüm krediler için kullanılan üst kavram (ihtiyaç, konut, taşıt, kredi kartı, esnek hesap). 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde özel haklara tabidir.
Krediyi geri ödeyeceğiniz toplam ay sayısı. Türkiye'de ihtiyaç kredilerinde en fazla 36 ay, taşıt kredilerinde 48 ay, konut kredilerinde 240 aya kadar çıkabilir.
Vade uzadıkça aylık taksit düşer ama toplam faiz katlanarak artar. 12 ay vadeli 100 bin TL kredi 30 bin TL faizle biterken, 36 ay vadelisi 90 bin TL faize çıkabilir. Detayını vade karşılaştırma aracında görebilirsiniz.
Belirli bir süre boyunca paranızı bankaya yatırıp önceden belirlenmiş faizle geri aldığınız ürün. Kredinin tersi — siz bankaya borç verirsiniz, banka size faiz öder. Stopaj (%5–15 arası) brüt faizden kesilir, eline geçen "net getiri"dir.
Sözlük büyümeye devam ediyor. Aramanıza rağmen bulamadığınız bir terim olduysa bana yazın, bir sonraki güncellemede eklerim.