Maaşının %30'undan fazlası taksite gidiyorsa kırmızı çizgi.

Basit formül

Borçluluk oranı şudur:

aylık taksit ÷ aylık net maaş × 100

Maaşın 30 bin TL, taksitin 9 bin TL olsun: 9.000 / 30.000 × 100 = %30. Bu örnek tam sınırda. Ama maaşın 25 bin olsa aynı taksitle %36 olurdu — tehlikeli sayılabilir.

Birden fazla krediniz varsa hepsini toplayın: ihtiyaç kredisi taksiti + araç kredisi + kredi kartı asgari ödemesi + KMH faizi. Banka başvuruda KKB üzerinden bunları zaten görüyor, gizleyemezsiniz.

Dört bölge

Borçluluk oranını dört bölgeye ayırırsak:

Neden %30?

Bu rakam havadan değil. Türkiye İstatistik Kurumu'nun hane halkı bütçe verilerine göre ortalama bir Türk hanesi:

• %30'unu konut/kira ve ısınma gibi temel barınmaya ayırıyor
• %25'ini gıda ve içeceklere
• %15'ini ulaşım ve haberleşmeye
• Geri kalan %30 ise sağlık, eğitim, giyim, eğlence ve birikim için

Eğer bir kredi taksiti maaşın %30'unu da alıyorsa, geri kalan %30'la dört farklı kategori için yer kalmıyor. İlk küçük aksaklıkta sistem çöker.

Banka neden %40 sınırı koyuyor?

Banka, sizin değil kendi riskini hesaplıyor. %40 oranında olan biri büyük ihtimalle ödeme yapmaya devam eder; %50'ye çıkanlar gecikme veya temerrüde düşmeye başlar. Yani %40 sizin sağlıklı sınırınız değil, bankanın "bu kişi muhtemelen ödeyecek" eşiği.

İki rakam (%30 ve %40) farklı amaçlar için. Birincisi sizin bütçeniz için, ikincisi bankanın onay kararı için.

Eşiğin üstündeysen ne yapmalı?

Üç yol var:

1. Krediyi küçült. Aynı vade ve faizle daha düşük tutar çek. 100 bin TL yerine 75 bin TL ihtiyaç kredisi, oranı doğrudan %25 düşürür. Eksik kalan kısım için 3-6 ay birikim yapmak çoğu zaman daha ucuza patlar.

2. Vadeyi uzat. 12 ay yerine 24 ay vadeli alırsan aylık taksit yarıdan biraz fazla düşer. Ama vadeyi uzatmanın gizli maliyeti var — toplam faiz iki katına çıkar.

3. Krediyi ertele. Acil bir ihtiyaç değilse 3-6 ay birikim yap, hem peşin tutarı azaltırsın hem de bekleme süresinde maaş artışıyla oran kendiliğinden düşer.

Sıkça sorulanlar

Sağlıklı borçluluk oranı nedir?

Finansal danışmanlara göre net maaşının %30'una kadar olan kredi taksiti sağlıklı. %30-40 arası dikkat, %40 üzeri risk.

Bankalar başvuruda hangi orana bakar?

Türk bankaları taksit/maaş oranının %40'ı geçmemesini ister. Geçtiğinde başvuru genelde reddedilir veya daha düşük tutarda onaylanır.

Birden fazla kredi varsa nasıl hesaplanır?

Tüm aktif kredilerin aylık taksitleri ve kredi kartı asgari ödemeleri toplanır, net maaşa bölünür. Banka KKB üzerinden bunu zaten görür, gizleyemezsiniz.

Maaşın %50'si taksite giderse ne olur?

Bütçen çok kırılgan olur. Küçük bir gecikme veya beklenmedik harcama domino etkisi yaratabilir. Banka onay eşiğinin de üzerinde olduğu için yeni başvuru almakta zorlanırsın.

Eşim de çalışıyorsa ortak hesaba göre mi bakılır?

Bireysel kredilerde sadece başvuran kişinin maaşı esas. Ama eş gelir beyanı ile ortak başvuru mümkündür; o zaman iki gelir toplanır ve borçluluk oranı düşer.

Özet

%30'a kadar kredi taksiti — bütçen sağlıklı. %40'a kadar — banka onaylar, bütçe sıkı. %40 üstü — banka reddedebilir, sıkıntı kaçınılmaz.

Karar vermeden önce ana sayfadaki borçluluk oranı analizinde kendi rakamını gör; renk kuşağı sana net cevap verir.