Önce yasayı bilelim
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 23. maddesi, bankanın erken kapama sırasında talep edebileceği tazminatı bir tavanla sınırlıyor. Tavanlar kalan vadeye göre değişiyor:
- Kalan vade 36 aydan azsa → kalan anaparanın en fazla %1'i
- Kalan vade 36 ay veya fazlasa → kalan anaparanın en fazla %2'si
Buradaki en kritik kelime "en fazla". Bankalar bu tavanın altında bir ücret uygulayabilir, çoğunlukla tavanı uygularlar. Kapama dilekçesi yazmadan önce bankanız ile bir iki dakika konuşmaya değer — bazen pazarlık şansı vardır.
Soru 1 — Krediniz hangi noktada?
Annüite hesaplamasının zalim yanı: ilk aylarda taksitin neredeyse tamamı faize gider. 36 ay vadeli bir kredinin ilk 6 ayında ödediğiniz toplamın yaklaşık %75'i faiz. Son 6 ayda ise %95'i anapara.
Pratik anlamı: kredinin ilk yarısındaysanız erken kapama büyük yarar sağlar çünkü gelecekteki ağır faizden kaçınırsınız. İkinci yarıdaysanız zaten faizin çoğunu ödediniz; erken kapama tazminatı hayatta kalan küçük faizden bile fazlaya gelebilir.
Aşağıdaki tabloda 100 bin TL, 36 ay, %3,89 aylık örneğinde her ay kapatma senaryosunu görüyorsunuz:
| Kapama ayı | Kalan anapara | Erken kapama bedeli | Toplam tasarruf |
|---|---|---|---|
| 6. ay | 90.345 | ~903 (%1) | +38.700 |
| 12. ay | 76.215 | ~762 (%1) | +27.450 |
| 18. ay | 58.984 | ~590 (%1) | +15.220 |
| 24. ay | 37.964 | ~380 (%1) | +5.080 |
| 30. ay | 12.348 | ~123 (%1) | +460 |
Görüldüğü gibi, kredinin son altı ayında erken kapama yapmak neredeyse anlamsız: 460 TL kazanç için 12.348 TL'lik nakdi cebinizden çıkarmış oluyorsunuz. Tam tablo için ana sayfadaki erken kapama aracını kendi rakamlarınızla deneyebilirsiniz.
Soru 2 — O paranın alternatif getirisi nedir?
Bu, çoğu insanın atladığı kısım. Diyelim ki elinize 80 bin TL geçti ve krediyi şimdi kapatma seçeneğin var.
Alternatif: o 80 bini vadeli mevduata koyarsanız ne kazanırsınız? Eğer mevduat brüt yıllık %47 (net ~%40 stopaj sonrası) faiz veriyorsa, kalan 12 ayda yaklaşık 32 bin TL net getiri elde edersiniz.
Krediyi erken kapatınca kazanacağınız tasarruf bundan fazla mı, az mı? Eğer az ise, kapama yerine parayı mevduata koyup taksitleri ödemeye devam etmek finansal açıdan daha mantıklıdır.
Pratik kural: krediden tasarruf edeceğiniz faiz > aynı parayı yatırınca kazanacağınız net getiri ise, kapatın. Tersi ise, parayı yatırın.
Soru 3 — Psikolojik fayda var mı?
Matematik bir tarafa, "borcum yok" hissi para ile ölçülmez. Eğer kredi sizi gerginlik yaratıyor, başka kararlarınızı (iş değiştirme, yeni iş yatırımı, ev taşıma) erteliyorsa, hesapça birkaç bin TL kaybetseniz bile erken kapama anlamlı olabilir.
Bu özellikle aşağıdaki durumlarda geçerli:
- Maaşınızda olası bir kesinti/işsizlik riski varsa
- Önümüzdeki 12 ayda büyük bir harcama planlıyorsanız (ev, evlilik, yeni iş)
- Borç kaynaklı uyku problemi yaşıyorsanız (gerçek bir tıbbi maliyet)
Pratik karar matrisi
| Durum | Erken kapama mantıklı mı? |
|---|---|
| Kredinin ilk 1/3'ündesin + nakit cebine sıkmıyor | Evet |
| Mevduat faizi kredi faizinden yüksek | Hayır, mevduata koy |
| Kredinin son 1/3'ündesin | Genelde hayır, az kazanç |
| Borç stresin var, uykun bozuluyor | Evet (sağlık birinci öncelik) |
| Yakında yeni bir kredi çekeceksin | Evet, kredi notunu rahatlatır |
| Acil durum fonun yok | Hayır, önce 3 aylık nakdi tut |
Tuzaklara dikkat: Bazı bankalar erken kapama yerine "yeniden yapılandırma" önerir; sözüm ona "daha düşük faiz". Bunu kabul etmeden önce yeni sözleşmedeki tüm masrafları ve toplam ödemeyi mevcutla karşılaştırın — görünmez kalemler eklenmiş olabilir.
Adım adım nasıl kapatılır?
- Bankanızı arayın veya internet şubeden "kapama bedeli" sorgulayın. Yazılı olarak rakamı alın.
- Yasal tavanın üstünde mi kontrol edin (kalan vade × oran). Üstündeyse itiraz edin, BDDK'ya başvurma hakkınız var.
- Hesabınızda kapama tutarı + bedel toplamı kadar bakiye varken kapama talimatı verin. Bazı bankalar şubeye gelmeden işlem yapmaz, önceden sorun.
- Kapama dekontunu saklayın. Krediyle ilgili ipotek/rehin varsa kaldırılma işlemini takip edin.
Özet
Erken kapama her zaman kazanç değildir. Şu üç soruyu cevaplayın:
- Kredinin neresindesin? İlk yarısı evet, son yarısı genelde hayır.
- O paranın alternatif getirisi nedir? Mevduat faizi krediden yüksekse, parayı yatır.
- Psikolojik fayda var mı? Stres azaltma rakamla ölçülmez.
Cevaplar net olduğunda kararınız da kendiliğinden ortaya çıkar. Rakamlarla oynamak için erken kapama hesaplayıcısı hazır bekliyor.
Yasal hatırlatma: Bu yazıda anlatılanlar genel finansal bilgidir, kişisel tavsiye değildir. Kendi durumunuza özel karar için bağımsız bir finansal danışmana danışın. Detay: sorumluluk reddi.